سؤال 1: مسافر باید نماز ظهر و عصر و عشاء را با هشت شرط، شكسته به جا آورد یعنی2 ركعت به جا آورد لطفاً آن شرایط را بیان فرمایید؟
جواب: 1ـ آن كه سفر او كمتر از هشت فرسخ شرعی نباشد2ـ آن كه از اول مسافرت قصد هشت فرسخ را داشته باشد3ـ آن كه در بین راه از قصد خود برنگردد4ـ آن كه نخواهد پیش از رسیدن به هشت فرسخ از وطن خود بگذرد، یا ده روز یا بیشتر در جایی بماند5ـ آن كه برای كار حرام سفر نكند6ـ آن كه از صحرانشینهایی نباشد كه در بیابانها گردش میكنند و هر جا آب و خوراك برای خود و حشمشان پیدا كنند میمانند و بعد از چندی به جای دیگر میروند.7ـ آن كه شغل او مسافرت نباشد8ـ آن كه حد ترحض برسد یعنی از وطنش یا جایی كه قصد كرده ده روز در آن جا بماند، به قدری دور شود كه دیوار شهر را نبیند و صدای اذان آن را نشود. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع, ج1, ص708 الی732)
سؤال 2: كارمند ادارهای هستم و برای انجام كار اداری بایستی همه روزه با وسیله شخصی و یا عمومی به خارج از حد مسافت شرعی سفر نمایم به طوری كه هیچ وقت از سال نمیتوانم ده روز كامل در منزل و یا در محل كار بدون سفر توقف نمایم و در طول ماه نیز چندین بار به مراكز شهرستان و استان بایستی سفر نمایم بفرمایید تا زمانی كه تابع شرایط فوق الذكر باشم نماز و روزه در منزل چه حكمی دارد و نماز و روزه اینجانب در سفر به مراكز شهرستان و استان و سایر نقاط ایران خارج ار كار اداری چه حكمی دارد؟
جواب: اگر منزل وطن شما است نماز و روزه در منزل تمام و صحیح است و نسبت به مسافرت شغلی به خارج از وطن و مراكز شهرستان و استان نظر مراجع متفاوت است به نظر مقام معظم رهبری، مكارم شیرازی، صافی، سیستانی، و بهجت و بعضی دیگر نماز شما در سفر شغلی تمام و روزه صحیح است و به نظر بعضی دیگر نماز شكسته است. مرجع تقلید خود را تعیین فرمایید تا مطابق نظر ایشان پاسخ داده شود. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع, ج1, ص726 و727)
سؤال 3: راننده هستم و شاید در ماه اصلاً مأموریتی پیش نیاید آیا نماز و روزهام درست است یا نه؟
جواب: اگر معمولاً در شهر رانندگی میكنید و اتفاقاً سفر خارج از شهر برای شما پیش میآید در مسافرت نماز شكسته است و روزه صحیح نیست. (ر.ک توضیح المسائل امام خمینی(ره), م 1311)
سؤال 4: تكلیف نماز و روزه خلبانان هواپیماهای شكاری كه اغلب روزها از پایگاه پرواز مینمایند و مسافتی خیلی بیشتر از حد شرعی را طی نموده و مجدداً مراجعت مینمایند چیست؟
جواب: حكم راننده را دارند یعنی نماز آنها كامل و روزه آنها صحیح است. (ر.ک استفتائات جدید امام خمینی(ره), ج1, ص239, س362)
سؤال 5: اینجانب باشغل كامیون داری و رانندگی امرار معاش مینمایم و نمازم را تمام خوانده و روزهام را میگیرم ولی گاهی كه كامیون خراب میشود و احتیاج به تعمیر دارد برای به دست آوردن لوازم آن مجبور میشوم با ماشین كرایه، به تهران یا شهرستانهای دیگر بروم و لوازم مورد لزوم كامیون را پیدا و خریداری كنم آیا این كار جزء شغل من محسوب است یا نه؟ چون تاكنون نمازم را درست خواندهام و روزهام را میگرفتم؟
جواب: شغل محسوب نمیشود و احكام مسافر دارد و روزههائی كه گرفته باید اعاده و نمازهایی كه تمام خوانده به صورت قصر (شكسته) قضا شود. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره), ج1, ص243 س370)
سؤال 6: برادرانی كه در سپاه كارشان گشت میباشد یعنی با اتومبیل در یك محدوده میگردند تا امنیت برقرار باشد، حكم نماز و روزهشان به چه صورتی است؟
جواب: اگر شغلشان گشت در مقدار مسافت شرعی است نمازشان تمام و روزه صحیح است. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره), ج1, ص247, س381)
سؤال 7: كسی كه شغلش مسافرت است اگر برای كار دیگری سفر كند مثلاً برای زیارت یا حج سفر كند نماز او به چه شكل است؟
جواب: باید نماز را شكسته بخواند ولی اگر مثلاً راننده اتومبیل خود را برای زیارت كرایه بدهد و در ضمن خودش هم زیارت كند، باید نماز را تمام بخواند. (ر.ک توضیح المسائل امام خمینی(ره), م 1307)
سؤال 8: كسی كه شغلش مسافرت است اگر ده روز یا بیشتر در وطن خود بماند یا در غیر وطن خود بماند خواه قصد ماندن ده روز را داشته باشد یا نداشته باشدحكم او چیست؟
جواب: باید در سفر اولی كه بعد از ده روز میرود، نماز را شكسته بخواند. (ر.ک توضیح المسائل امام خمینی(ره), م 1312)
سؤال 9: كسی كه در شهرها سیاحت میكند و برای خود وطنی اختیار نكرده نماز او به چه صورتی است؟
جواب: باید نماز را تمام بخواند. (ر.ک توضیح المسائل امام خمینی(ره), م 1315)
حد ترخص
سؤال 1: حد ترخص به چه فاصلهای میگویند؟ آیا منظور از ندیدن دیوار شهر و نشنیدن صدای اذان منظور همان جایی است كه نماز شكسته میشود یا آنكه از آن نقطه باید به فاصله 5/22 كیلومتر دور شد و بعد از آن نماز شكسته میشود؟
جواب: حد ترخص فاصلهای است كه بعد از آن صدای اذان شنیده نمیشود و خانههای شهر به وضوح دیده نمیشود مسافت شرعی تقریباً 5/22 كیلومتر است كه كسی قصد رفتن و برگشتن به آنجا را داشته باشد پس از عبور از حد ترخص باید نماز را شكسته بخواند در شهرهایی كه دیوار ندارد شروع مسافت را از آخرین خانههای شهر محاسبه نمایید و در داخل شهرهای بزرگ مثل تهران اگر چه 5/22 كیلو متر بروید نماز شكسته نمیشود. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره) ج1, ص 192, س235, ص194, س238 وس242)
سؤال 2: كسی كه قصد اقامت ده روز كرده آیا میتواند از حد ترخص خارج شود و مدت یك روز یا بیشتر در جای دیگر بماند؟ (مقلد امام خمینی)
جواب: مسافری كه میخواهد 10 روز در محلی بماند، اگر از اول قصد داشته باشد كه در بین ده روز به اطراف برود چناچه جایی كه میخواهد برود خطه سور بلد اقامت (محدود محل اقامت) یا از بساتین و باغات اطراف آن باشد به مقداری كه رفتن به آنجا منافی با صدق اقامت در بلد نباشد باید در تمام ده روز نماز را تمام بخواند ولی چنانچه بخواهد كمتر از 4 فرسخ برود چنانچه در نیت او باشد كه در بین 10 روز یك مرتبه برود و بیش از دو ساعت رفتن و برگشتن را طول ندهد در همه 10 روز باید نمازش را تمام بخواند. (ر.ک توضیح المسائل امام خمینی(ره), م1338)
سوال 3: حداقل درهفته یك مرتبه به خانهمان كه مسافت آن تا محل تحصیل بیشتر از 4 فرسخ است میروم نماز طبق فتوای آقای لنكرانی و آقای بهجت چه حكمی دارد؟
جواب: طبق فتوای آیت الله لنكرانی بنابراحتیاط نماز در محل تحصیل شكسته میباشد ولی بنابر فتوای آیت الله بهجت نماز در غیر سفر اول كامل است. اگر مقلد آیت الله لنكرانی هستید كه ایشان در این مسئله احتیاط كردهاند میتوانید به آیت الله بهجت مراجعه و طبق نظر ایشان با شرایط ذكر شده در توضیح المسائل نماز خود را كامل بخوانید. (جامع المسائل آیت الله فاضل لنکرانی, ج1 ,س ,توضیح المسائل آیت الله بهجت, م1062)
سؤال 4: در ماه رمضان اگر شخص روزهدار كه در سفر است هنگام اذان ظهر به حدود دو كیلومتری محل سكونت خود برسد حكم روزه او چگونه است؟
جواب: اگر روزهدار قبل از اذان ظهر به حد ترخص وطن خود برسد یعنی به جایی برسد كه صدای اذان را بشنود و دیوار شهر را ببیند روزه او صحیح است و در غیر این صورت روزه باطل است. و برخی از فقها میفرمایند رسیدن به حد ترخص كافی نیست بلكه باید به خود وطن برسد. . (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع ج1 , م1722)
توطن و اعراض
سؤال 1: منظور از وطن اصلی كه در رسالهها آمده است چیست؟
جواب: منظور وطنی است كه در آنجا مكلف متولد شده است و جایگاه پدری او بوده است. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره), ج1, ص 252, س394)
سؤال 2: در شهری كه عقیده دارم بازنشسته شوم و زندگی كنم نماز و روزهام را بایستی به چه ترتیب بخوانم و بگیرم؟
جواب: تا در آن شهر پس از قصد توطن مدتی ساكن نشوید حكم وطن ندارد. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره), ج1, ص 252, س397)
سؤال 3: كسی كه در سالهای اخیر كه تهران از بلاد كبیره شده است به تهران آمده و قصد دارد در این شهر زندگی كند با چه شرایطی تهران وطن او محسوب میشود و آیا داشتن خانه ملكی یا استیجاری دخالتی در این جهت دارد یا خیر؟
جواب: چناچه در یكی از محلههای تهران قصد سكونت دائم كند همان محله وطن او محسوب میشود و فرقی بین داشتن خانه ملكی و یا استیجاری نیست. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره), ج1, ص 253, س398)
سؤال 4: فردی كه در وطن ثانی اقامت كرده است اما هر دو سه روز یك بار برای انجام كاری مجبور به طی مسافتی كمتر از هشت فرسخ میشود نماز و روزهاش را به چه نحو باید انجام دهد؟
جواب: اگر از وطن به كمتر از مسافت شرعی میرود نمازش تمام است ولی اگر فاصله به چهار فرسخ شرعی برسد و بخواهد این راه را برود و برگردد حكم مسافر پیدا میكند. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره), ج1, ص 255, س404)
سؤال 5: كسی كه در شهری غیر از وطن اصلی خود اقامت گزیده است ولی قصد ندارد كه مادام العمر در آنجا بماند و ممكن است بعد از مثلاً ده سال از آنجا منتقل شود آیا چنین شخصی میتواند در این شهر قصد توطن نماید؟
جواب: نمیتواند و بدون قصد توطن دائم یا ماندن به مقداری كه صدق عرفی وطن تحقق یابد حكم وطن مترتب نمیشود.
